Chapter 6. Desiré Dewulf and Barbara Hillewaere, Lichtervelde and Torhout, 1841 to about 1900
Desiré or Desiderius
The son born to Carel and Eugenia on 11 March 1841 was registered under the name Desiré: aen het welk hy heeft verklaerd te geven den voornaem van Desiré.1 Thirty-four years later, when he married, the clerk wrote Desiderius, the Latin form of the same name, and when his own son was born in 1879 he signed the register Desir. De Wulf.2 Desiré, Desiderius and Desir are one man: every act gives the same birth date, 11 March 1841, and the same parents.
A wedding at Lichtervelde
Lichtervelde was a village of farmers and weavers. Its lords had once ruled it from a moated castle, but the castle was wrecked in the religious wars of the sixteenth century and never rebuilt; Sanderus, in 1641, could only record that the village had once boasted a fine palace. In 1777 half of its 3,790 inhabitants worked the land, mostly on farms of less than five hectares, and made up their income by spinning and weaving. The crisis of the 1840s hit it hard, with famine at its worst in 1847-1848, the year after the first train ran in from Torhout on 28 February 1847. When Barbara married, the old church was about to be replaced: the present neo-Gothic church of Sint-Jacobus was built in 1878-1880.9
Desiderius married at Lichtervelde, his bride's village, on Wednesday 28 April 1875. The act was drawn up at four in the afternoon, at the town hall, before the alderman Pieter Tempelaere:2
Transcription and translation
N. 19. Ten jare achttien honderd vijf en zeventig, den woensdag acht en twintigsten April, ten vier ure namiddag, voor ons Pieter Tempelaere, schepen ambtenaar gelast met den burgerlijken stand der gemeente Lichtervelde, provincie West-Vlaanderen, ten raadhuize openbaarlijk zijn verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwerszoon, wonende te Lichtervelde, geboren te Thourout den elfsten Maart achttien honderd een en veertig, meerderjarigen ongehuwden zoon van Karel Dewulf, oud een en zeventig jaar, landbouwer, wonende te Thourout, hier tegenwoordig en toestemmende, en van Eugenia Borra, overleden te Thourout den achtsten Mei achttien honderd acht en vijftig; welke comparant ons overgeleid heeft het vereischte certificaat als voldaan te hebben aan de wetten der nationale militie, verleend door den heer Gouverneur dezer Provincie en hier aangehecht, ter eenre; en: Barbara Hillewaere, landbouwersdochter, wonende te Lichtervelde en er geboren den twintigsten Augusti achttien honderd een en vijftig, meerderjarige ongehuwde dochter van Carolus Hillewaere, oud een en zestig jaar, landbouwer, wonende te Lichtervelde, hier tegenwoordig en toestemmende, en van Theresia Kerkhof, overleden te Lichtervelde den eersten October achttien honderd negen en vijftig ...
No. 19. In the year 1875, on Wednesday 28 April, at four in the afternoon, before Pieter Tempelaere, alderman in charge of the civil registry of Lichtervelde, publicly at the town hall, appeared: Desiderius Dewulf, farmer's son, living at Lichtervelde, born at Thourout on 11 March 1841, adult unmarried son of Karel Dewulf, 71, farmer at Thourout, present and consenting, and of Eugenia Borra, who died at Thourout on 8 May 1858; he handed us the certificate, issued by the Governor of the province, that he had satisfied the national militia laws; and Barbara Hillewaere, farmer's daughter, living at Lichtervelde and born there on 20 August 1851, adult unmarried daughter of Carolus Hillewaere, 61, farmer at Lichtervelde, present and consenting, and of Theresia Kerkhof, who died at Lichtervelde on 1 October 1859 ...
Transcription and translation
... de afkondigingen en aanplakkingen ingevolge de wet alhier behoorlijk zijn gedaan geweest op de zondagen achttienden en vijf en twintigsten dezer loopende maand April, telkens ten negen ure 's morgens; geenen tegenzeg aan dit huwelijk ons gedaan zijnde ... verklaren in den naam van de wet dat Desiderius Dewulf en Barbara Hillewaere vereenigd zijn door het huwelijk.
... the banns were read and posted here as the law requires on the Sundays 18 and 25 April of this month, each time at nine in the morning, and no objection was made ... we declare in the name of the law that Desiderius Dewulf and Barbara Hillewaere are united in marriage.
Transcription and translation
... in de tegenwoordigheid van Carolus Ludovicus Callewaert, oud negen en twintig jaar, metser, Louis Callewaert, oud twee en zestig jaar, werkman, Leonardus Delecluyse, oud zes en veertig jaar, herbergier, en Charles Vergote, oud veertig jaar, schoenmaker, allen inwoners van Lichtervelde, geene bloedverwanten der comparanten ... [Signed:] D. D. wulf; B. Hillewaere; C. Dewulf; C. Hillewaere; C. Callewaert; C. Callewaert; Ld Delecluyse; Chs Vergote; P. Tempelaere.
... in the presence of Carolus Ludovicus Callewaert, 29, mason; Louis Callewaert, 62, labourer; Leonardus Delecluyse, 46, innkeeper; and Charles Vergote, 40, shoemaker, all of Lichtervelde and none related to the parties ... Signed by the groom (D. D. wulf), the bride, both fathers (C. Dewulf and C. Hillewaere), the four witnesses and the alderman.
The groom was Desiderius Dewulf, landbouwerszoon, a farmer's son living at Lichtervelde, geboren te Thourout den elfden Maert achttien honderd een en veertig, born at Thourout on 11 March 1841, the adult son of Karel Dewulf, seventy-one, a farmer at Thourout, who was present and consented, and of Eugenia Borra, who had died at Thourout on 8 May 1858. He showed the certificate that he had satisfied the militia laws, issued by the provincial governor. The bride was Barbara Hillewaere, a farmer's daughter living at Lichtervelde, the daughter of Carolus Hillewaere, sixty-one, farmer at Lichtervelde, present and consenting, and of Theresia Kerkhof, who had died at Lichtervelde on 1 October 1859. The banns had been read on the two Sundays before, at nine in the morning. The four witnesses were Lichtervelde men and no kin: a mason and a labourer, both named Callewaert, an innkeeper, Leonardus Delecluyse, and a shoemaker, Charles Vergote. Bride, groom and both fathers signed.2
He was thirty-four; she was twenty-three, born at Lichtervelde on 20 August 1851.2 Her mother had died when she was eight, and her father had married again.3
Back to Torhout
The couple went to live at Torhout, where their children were born:4
| Child | Born at Torhout |
|---|---|
| Alidor | 4 May 1876 |
| Victor | 20 May 1879 |
| Herminie Marie | 30 October 1880 |
| René Joseph | 4 March 1882 |
| Gustave Octave Pieter | 21 April 1883 |
| Henry Joseph | 8 September 1884 |
When Victor was born, on the evening of 20 May 1879, his father went to the town hall the next afternoon to register him before the mayor. The act describes him as Desiderius Dewulf, landbouwer, oud acht en dertig jaren, geboren en wonende te Thourout, a farmer aged thirty-eight, born and living at Thourout. It describes the mother as Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, his wife, a housewife, born at Lichtervelde. The father gave the child the name Victor, and signed.5
Transcription and translation
136. Het jaar duizend achthonderd negen en zeventig, den een en twintigsten Mei om vier ure namiddag is voor ons Emond Francis Fraeys, burgemeester ambtenaar van den burgerlijken stand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius [continued overleaf]
No. 136. In the year 1879, on 21 May, at four in the afternoon, before us, Emond Francis Fraeys, mayor and civil registrar of the town of Thourout, West Flanders, appeared Desiderius [continued overleaf]
Transcription and translation
Dewulf, landbouwer oud acht en dertig jaren, geboren en wonende te Thourout, dewelke ons vertoond heeft een kind van het mannelijk geslacht geboren te Thourout op gisteren om tien en half ure 's avonds, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster oud zeven en twintig jaren, geboren te Lichtervelde, wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven den voornaam van Victor. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Jan Vertroughe[?], politieagent, oud twee en veertig jaren, en Polydore Wauters, bijzonderen, oud veertig jaren, beide wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder en de getuigen hebben dezen akt met ons geteekend. [Signed:] Desire De Wulf.
... Dewulf, farmer, aged 38, born and living at Thourout, who showed us a male child born at Thourout yesterday at half past ten in the evening, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, aged 27, born at Lichtervelde and living at Thourout, and declared that the child is to be named Victor. Witnesses: Jan Vertroughe[?], policeman, 42, and Polydore Wauters, of independent means, 40, both of Thourout. Signed by the father: Desire De Wulf.
The other birth acts show who stood by the young family. Carel Dewulf, the grandfather, witnessed Alidor's birth in 1876 at seventy. Barbara's father Carolus Hillewaere came from Lichtervelde for Hector in 1878 and René in 1882, and by 1884, seventy years old, he was living at Torhout himself. Desiré's brother Jan witnessed for Herminie in 1880, and his brother-in-law Pieter Ceenaeme, the husband of his sister Romanie, for Gustave in 1883. Desiré signed every act, as "D. De Wulf" or "Desire De Wulf".4
Transcription and translation
124. Het jaar duizend acht honderd zes en zeventig, den vijfden mei, om vier ure namiddag, is voor ons Joseph Roets, burgemeester ambtenaar [continued on the facing page]
No. 124. In 1876, on 5 May, at four in the afternoon, before Joseph Roets, mayor and civil registrar [continued]. (The index dates this birth 4 March 1876; the act is dated 5 May and the birth 'yesterday', so 4 May 1876.)
Transcription and translation
... van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud vijf en dertig jaren, geboren en wonende te Thourout, denwelken ons vertoond heeft een kind van het mannelijk geslacht, geboren te Thourout op gisteren om [..] en half ure namiddag, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud vier en twintig jaren, geboren te Lichtervelde, wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven den voornaam van Alidor. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Carel De Wulf, landbouwer, oud zeventig jaren, en Jules Vermeersch, byzonderen, oud een en dertig jaren, beide wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder en de getuigen hebben dezen akt met ons geteekend. [Signed:] Vermeersch; C. Dewulf; D. De wulf; Roets.
... Desiderius Dewulf, farmer, 35, born and living at Thourout, showed us a male child born at Thourout yesterday at half past [..] in the afternoon, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 24, born at Lichtervelde, living at Thourout, and declared that he is to be named Alidor. Witnesses: Carel De Wulf, farmer, 70 [the child's grandfather], and Jules Vermeersch, 31, both of Thourout. Signed by the grandfather (C. Dewulf) and the father (D. De wulf).
Transcription and translation
5. Het jaar duizend acht honderd acht en zeventig, den derden januari, om vier ure namiddag, is voor ons Joseph Roets, burgemeester ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud zes en dertig jaren, geboren en wonende te Thourout, denwelken ons vertoond heeft een kind van het mannelijk geslacht, geboren te Thourout op heden om twee ure 's morgens, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud zes en twintig jaren, geboren te Lichtervelde, wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven de voornamen van Hector Petrus. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Carel Hillewaere, landbouwer te Lichtervelde, oud drij en zestig jaren, en Jules Vermeersch, byzonderen te Thourout, oud drij en dertig jaren. Na lezing de vertoonder en de tweede getuige hebben dezen akt met ons geteekend, de eerste getuige verklaard hebbende niet te kunnen teekenen by onkunde. [Signed:] Vermeersch; D. De Wulf; Roets.
No. 5. On 3 January 1878, at four in the afternoon, before Joseph Roets, mayor of Thourout, appeared Desiderius Dewulf, farmer, 36, born and living at Thourout, who showed us a male child born at Thourout today at two in the morning, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 26, born at Lichtervelde, and declared that he is to be named Hector Petrus. Witnesses: Carel Hillewaere, farmer at Lichtervelde, 63 [the child's grandfather], who could not write, and Jules Vermeersch, 33, of Thourout.
Transcription and translation
250. Het jaar duizend acht honderd tachentig, den dertigsten oktober, om vier ure namiddag, is voor ons Edmond Francis Fraeys, burgemeester ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud negen en dertig jaren, geboren te Thourout en er wonende, denwelken ons vertoond heeft een kind van het vrouwelijk geslacht, geboren te Thourout op heden om vier ure voormiddag, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud negen en twintig jaren, geboren te Lichtervelde en wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven de voornamen van Herminie Marie. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Jan Dewulf, landbouwer, oud twee en veertig jaren, en Desiderius Vanthourout, werkman, oud dertig jaren, beide wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder en de eerste getuige hebben dezen akt met ons geteekend, de tweede verklaard hebbende hetzelve niet te kunnen by onkunde. [Signed:] D. De Wulf; J. De wulf; Fraeys.
No. 250. On 30 October 1880, at four in the afternoon, before Edmond Francis Fraeys, mayor of Thourout, appeared Desiderius Dewulf, farmer, 39, born and living at Thourout, who showed us a female child born at Thourout today at four in the morning, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 29, born at Lichtervelde, and declared that she is to be named Herminie Marie. Witnesses: Jan Dewulf, farmer, 42 [Desire's brother, born 1838], and Desiderius Vanthourout, labourer, 30, who could not write. Signed by both brothers.
Transcription and translation
57. Het jaar duizend acht honderd twee en tachentig, den vijfden Maart, om vier ure namiddag, is voor ons Francis Emile De Brabandere, dienstdoende burgemeester als oudste lid in de tabelle orde van den gemeenteraad, ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud veertig jaren, geboren te Thourout en er wonende, denwelken ons vertoond heeft een kind van het mannelijk geslacht, geboren te Thourout op gisteren om elf ure namiddag, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud dertig jaren, geboren te Lichtervelde en wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven de voornamen van Rene Joseph. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Carolus Hillewaere, landbouwer, oud zeven en zestig jaren, wonende te Lichtervelde, en Pieter Vanwalleghem, werkman, oud vijf en zestig jaren, wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder heeft dezen akt met ons geteekend, de getuigen verklaard hebbende hetzelve niet te kunnen by onkunde. [Signed:] D. De Wulf; De Brabandere.
No. 57. On 5 March 1882, at four in the afternoon, before Francis Emile De Brabandere, acting mayor, appeared Desiderius Dewulf, farmer, 40, born and living at Thourout, who showed us a male child born at Thourout yesterday at eleven at night, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 30, born at Lichtervelde, and declared that he is to be named Rene Joseph. Witnesses: Carolus Hillewaere, farmer, 67, of Lichtervelde [the grandfather], and Pieter Vanwalleghem, labourer, 65, of Thourout; neither could write.
Transcription and translation
112. Het jaar duizend acht honderd drij en tachentig, den twee en twintigsten April, om vier ure namiddag, is voor ons Francis Emile De Brabandere, schepen ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud twee en veertig jaren, geboren te Thourout en er wonende, denwelken ons ver- [continued overleaf]
No. 112. On 22 April 1883 [the birth was the day before, 21 April], at four in the afternoon, before Francis Emile De Brabandere, alderman and civil registrar of Thourout, appeared Desiderius Dewulf, farmer, 42, born and living at Thourout, who [continued]
Transcription and translation
... toond heeft een kind van het mansgeslacht, geboren te Thourout op gister om negen ure voormiddag, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud een en dertig jaren, geboren te Lichtervelde en wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven de voornamen van Gustave Octave Pieter. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Pieter Ceenaeme, landbouwer, oud acht en veertig jaren, en Francis Dekeyser, herbergier, oud negen en dertig jaren, beide wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder en de eerste getuige hebben dezen akt met ons geteekend, de tweede getuige verklaard hebbende hetzelve niet te kunnen by onkunde. [Signed:] D. De Wulf; P. Ceenaeme; De Brabandere.
... showed us a male child born at Thourout yesterday at nine in the morning, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 31, born at Lichtervelde, and declared that he is to be named Gustave Octave Pieter. Witnesses: Pieter Ceenaeme, farmer, 48 [the husband of Desire's sister Romanie], and Francis Dekeyser, innkeeper, 39, who could not write. Signed D. De Wulf and P. Ceenaeme.
Transcription and translation
219. Het jaar duizend acht honderd vier en tachentig, den negenden September, om vier ure namiddag, is voor ons Francis Emile De Brabandere, schepen ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout, provincie West-Vlaanderen, verschenen: Desiderius Dewulf, landbouwer, oud drij en veertig jaren, geboren te Thourout en er wonende, denwelken ons vertoond heeft een kind van het mansgeslacht, geboren te Thourout op gister om elf ure namiddag, van hem vertoonder en van Barbara Hillewaere, zijne vrouw, huishoudster, oud drij en dertig jaren, geboren te Lichtervelde en wonende te Thourout, en aan hetwelk hij heeft verklaard te geven de voornamen van Henri Joseph. De voornoemde vertooning en verklaring gedaan in de tegenwoordigheid van Karel Hillewaere, landbouwer, oud zeventig jaren, en Edouard Vandecasteele, landbouwer, oud vijf en veertig jaren, beide wonende te Thourout. Na lezing de vertoonder heeft dezen akt met ons geteekend, de getuigen verklaard hebbende hetzelve niet te kunnen by onkunde. [Signed:] Desire De Wulf; De Brabandere.
No. 219. On 9 September 1884, at four in the afternoon, before Francis Emile De Brabandere, alderman, appeared Desiderius Dewulf, farmer, 43, born and living at Thourout, who showed us a male child born at Thourout yesterday at eleven at night, to him and to Barbara Hillewaere, his wife, housewife, 33, born at Lichtervelde, and declared that he is to be named Henri Joseph. Witnesses: Karel Hillewaere, farmer, 70 [the grandfather, now living at Thourout], and Edouard Vandecasteele, farmer, 45; neither could write. Signed 'Desire De Wulf'.
Farming in hard times
Desiré had needed one more paper before he could marry: the certificate that he had "satisfied the laws of the national militia". Every year the young men of twenty were enrolled, and after the exemptions a public lottery decided who would serve. A family that could pay hired a substitute. The system lasted until 1909.6 Whether Desiré drew a free number, was exempted, or served, is not known.
His children were born in the first years of a long farm crisis. From the 1870s cheap grain from America and Ukraine, much of it landed at Antwerp, poured into Belgium: net imports rose from 89,000 tons in 1865 to 750,000 tons in 1890, and in some regions the price of grain fell by half. Farmers who had lived by grain turned to cattle and market gardening.7 Desiré is a landbouwer, a farmer, in every act from 1875 to 1884. How his farm fared is not recorded.
Desiré's death
Desiré died at home in Torhout, in the house in Section F number 47, at one o'clock in the morning of 29 January 1894. He was fifty-two, and the act calls him a farmer. The two men who reported the death, a labourer of sixty-seven and one of forty-eight, were neighbours and not relatives. Barbara, forty-two, was left a widow with young children; Victor was fourteen.8
Transcription and translation
27. Het jaar duizend acht honderd vier en negentig den negen en twintigsten Januari om elf ure voormiddag zijn voor ons Francis Emile Dekrabandere burgemeester ambtenaar van den burgerstand der stad Thourout provincie Westvlaanderen verschenen Carel Louis Be[..]ke, werkman, oud zeven en zestig jaren, en Carel Louis Debeir, werkman, oud acht en veertig jaren, beide geen bloedverwanten van den overledene, wonende te Thourout, dewelke ons verklaard hebben dat er op heden te Thourout in het huis staande in de Sectie F nummer 47, om een ure voormiddag, is overleden Desiderius Dewulf, landbouwer, geboren te Thourout den elfden Maart achttien honderd een en veertig, en wonende, zoon van Karel en Eugenia Borra, beide overleden, man van Barbara Hillewaere, huishoudster, oud twee en veertig jaren, wonende te Thourout ...
On 29 January 1894 at Torhout two neighbours, not relatives, declared that Desiderius Dewulf had died that morning at one o'clock at home (Section F no. 47); he was a farmer, born at Torhout on 11 March 1841, son of Karel and Eugenia Borra, both dead, and husband of Barbara Hillewaere, housekeeper, 42, living at Torhout.
Barbara was still living at Torhout, as a housekeeper, when Victor married in November 1903 (chapter 7). Her death has not been found: she is not in the Torhout ten-year death tables for 1901-1920, so she died after 1920 or somewhere else.8
-
Birth act of Desiré Dewulf, Torhout, 11 March 1841, act 76 [S4] (grade A). ↩
-
Marriage of Desiderius Dewulf and Barbara Hillewaere, Lichtervelde, 28 April 1875, act 19 [S3] (grade A; read on the clear AGATHA copy). ↩↩↩↩
-
Her father's remarriage (1866) is from the 2019 pedigree [S23] (grade D). ↩
-
Birth acts, Torhout: Alidor, 5 May 1876 (act 124; the index wrongly says 4 March); Hector Petrus, 3 January 1878 (act 5); Herminie Marie, 30 October 1880 (act 250); René Joseph, 5 March 1882 (act 57); Gustave Octave Pieter, 22 April 1883 (act 112); Henri Joseph, 9 September 1884 (act 219) [S14] (grade A); Victor [S2]. ↩↩
-
Birth act of Victor Dewulf, Torhout, 20 May 1879, act 136 [S2] (grade A). ↩
-
Familiegeschiedenis.be, "Conscriptielijst (militieregister)"; Wikipedia (Dutch), "Militaire vervanging" [S40]. ↩
-
Centrum Agrarische Geschiedenis, "Agricultural Invasion"; Wikipedia (Dutch), "Landbouwcrisis (1878-1895)" [S41]. ↩
-
Death act of Desiderius Dewulf, Torhout, 29 January 1894, act 27 [S47] (grade A). Barbara's age and residence in 1903: marriage act of Victor Dewulf and Flavie Muylle [S48]. Torhout ten-year death tables 1901-1910 and 1911-1920, arrondissement Brugge, read under Hillewaere [S49]. ↩↩
-
Wikipedia (Dutch), "Lichtervelde" [S67]: the lords and their castle, Sanderus 1641, the population and farms of 1777, the famine of 1847-1848, the first train on 28 February 1847, the church of 1878-1880 (background). ↩