Hoofdstuk 2. Joannes Deschacht en Maria van Dierendonck, Wingene, 1692 tot 1740

Een weduwnaar trouwt te Tielt

Joannes Deschacht was eerder getrouwd geweest. Op 11 februari 1690 begroef Wingene "Elizabetha Naessens, vrouw van Joannes Schaeght", in haar zesentwintigste jaar, dus geboren omstreeks 1664.¹ Waar hij haar getrouwd had is niet bekend: de Tieltse huwelijksregisters van 1684 en 1685 ontbreken, en geen enkele andere parochie heeft de akte opgeleverd.

Twee jaar later, na drie roepen, trouwde hij te Tielt met Maria van Dierendonck, op 30 april 1692. De getuigen waren een Joannes en een Joanna Schaeght - hoogstwaarschijnlijk zijn vader en een zus.²

Wingene

Het paar vestigde zich te Wingene, een grote landbouwparochie halverwege Tielt en Brugge, op het zandplateau waar rogge, vlas en heide elkaar raakten. Zoals het hele platteland van de Roede van Tielt leefde het van zijn boerderijen en van het linnen dat de huisgezinnen 's winters sponnen en weefden.⁸ De jonge jaren van het gezin waren opnieuw oorlogsjaren - de Negenjarige Oorlog tot 1697, en vanaf 1701 de Spaanse Successieoorlog - met legers die tot de Vrede van Utrecht in 1713 door de kasselrij Kortrijk trokken en er overwinterden.⁸

De parochie werd vanuit haar kastelen bestuurd. De heerlijkheid Wingene behoorde aan de families Grammez en later van Haveskercke, en aan de rand van de parochie stond De Wildenburg, het omwalde huis van de adellijke familie Wyts, die het meer dan twee eeuwen bezat.⁹ Het is het rijkste beeld van de parochie dat uit deze jaren bewaard is: een huis van rode baksteen achter zijn gracht, met een dreef, een moestuin, een hoeve en een bootje op het water - een wereld die de Deschachts, boeren en arbeiders, alleen vanaf de weg zagen.

De familie was nieuw in Wingene. Een negentiende-eeuwse index van alle dopen in de parochie van 1613 tot 1792 vermeldt elk Schacht-kind met zijn jaar, en het eerste is Josephus in 1695: voor Joannes en Maria er aankwamen, was er nooit een Schacht gedoopt.⁹

De index van de Wingense dopen vermeldt een Josephus Schacht in 1695 en een Joanna in 1698, zonder hun ouders. Het register zelf noemt Egidius, genaamd Gillis, geboren op 6 april 1705, en Joannes Baptista, geboren op 21 augustus 1707 om ongeveer drie uur 's middags en de dag nadien gedoopt.³⁴ Een zoon Jan, die omstreeks 1748 te Zerkegem stierf, wordt in een index van staten van goed genoemd als "zoon van Jan De Schacht en ... Van Dierendonck".⁵ Een Judocus, genaamd Joos, die in 1729 getuige was toen Joannes Baptista trouwde en in 1749 te Jabbeke stierf, was zeer waarschijnlijk nog een zoon (hoofdstuk 3).

Joannes' zus Ester woonde in dezelfde parochie: negen dagen na de doop van Egidius brachten zij en haar man Bartholomeus de Clercq hun eigen zoon naar dezelfde doopvont, met een Josephus Schacht als peter.⁶

Ester was op 18 juni 1692 te Wingene getrouwd met Bartholomeus de Clercq, zeven weken na het huwelijk van haar broer te Tielt; de priester schreef haar naam Schaets en vermeldde ouders noch herkomst.¹⁰ De Wingense huwelijksindex 1613-1792 heeft geen huwelijk van Joannes Schacht en Elizabetha Naesens; dat vond dus elders plaats.¹⁰

In die jaren woonden nog twee Schacht-mannen te Wingene: Ignatius, getrouwd met Maria Anna Declercq, die op 7 augustus 1720 een zoontje Joannes Baptista van twee jaar begroef en in 1761 als weduwnaar stierf; en Judocus, echtgenoot van Jacoba Coosman, die in 1739 stierf. Geen van beiden werd te Wingene gedoopt, dus beiden werden geboren voor de familie er kwam - Ignatius misschien als zoon uit het eerste huwelijk van Joannes met Elizabetha Naesens (hoogstens graad C). Een dochter van Joannes, Anna, werd er op 3 november 1711 begraven.¹¹

Het einde

De kerk waarin de familie kerkte, werd ingericht terwijl zij oud werden: de communiebank werd in 1731 gemaakt door Pieter Van Walleghem, en de preekstoel, die er nog staat, draagt het jaartal 1738, het sterfjaar van Joannes.⁹

Joannes stierf op 20 november 1738, "gesterkt door de sacramenten van de Kerk", en werd twee dagen later met een plechtige mis begraven op het kerkhof aan de westkant. De priester noemde hem "ongeveer 84"; leeftijden bij een begrafenis werden geschat, en voor ouderen te hoog geschat (hoofdstukken 1 en 4). Maria stierf op 24 juni 1740 en werd de dag nadien begraven, eveneens aan de westkant van het kerkhof.⁷

Tegen die tijd waren de zonen al vertrokken naar de dorpen ten westen van Brugge, en de volgende twee hoofdstukken volgen hen daarheen.