Hoofdstuk 3. Joannes Baptista Deschacht en Cornelia Scharle, Jabbeke, 1729 tot 1780
Ten westen van Brugge
De zonen van Joannes en Maria van Dierendonck verlieten Wingene voor Jabbeke, een dorp in het zandige wegenland ten westen van Brugge, waar het land vlak naar de polders loopt.8 Van hier af zou de familie bijna tweehonderd jaar binnen één kleine kring van parochies blijven: Jabbeke, Snellegem, Zerkegem, Bekegem.
Jabbeke was een oude parochie van het Brugse Vrije, het platteland rond Brugge. Het kasteel behoorde sinds de vijftiende eeuw aan de families Van Straten en daarna Van Haveskercke, en in de zeventiende eeuw werd het goed verkocht aan de Brugse familie Van Caloen. Het dorp kende harde tijden: de troepen van Maximiliaan van Oostenrijk hadden het in 1488 geplunderd, de Geuzen, de calvinistische opstandelingen, in 1579.9 Toen de Deschachts er kwamen, lag het ergste een eeuw achter de rug.
Op 7 juli 1729 trouwde Joannes Baptista de Schacht te Jabbeke met Cornelia Charle; haar naam wordt ook Scharle, Sarley en Serlé geschreven. De getuigen waren Judocus en Jacoba de Schacht, en zes weken later stonden Joannes, Judocus en Joannes Baptista de Schacht alle drie als getuige bij een ander huwelijk in dezelfde kerk.1
Transcriptie en vertaling
Julius. 6 Contraxerunt sponsalia Joes Baptista de Schacht et Cornelia Charle, testibus Francisco Pauwels et Jacoba Rijnaerts[?]. 7 Contraxerunt matrimonium de praesenti Joannes Bapta de Schacht et Cornelia Charle, testibus Judoco de Schacht et Jacoba de Schacht.
Juli [1729]. Op de 6e sloten Joannes Baptista de Schacht en Cornelia Charle hun ondertrouw, getuigen Franciscus Pauwels en Jacoba Rijnaerts[?]. Op de 7e sloten Joannes Baptista de Schacht en Cornelia Charle het huwelijk, getuigen Judocus de Schacht en Jacoba de Schacht - zijn verwanten: een Judocus de Schacht liet in 1734 te Jabbeke een dochter dopen (graad A).
Transcriptie en vertaling
Augustus. 13 Contraxerunt sponsalia Petrus Blomme et Maria Weerbrouck, testibus Joanne de Schacht et Judoco de Schacht. 24 Contraxerunt matrimonium de praesenti Petrus Blomme et Maria Weerbrouck, testibus Judoco de Schacht et Joanne Bapta de Schacht.
Augustus [1729]. Op de 13e sloten Petrus Blomme en Maria Weerbrouck hun ondertrouw, getuigen Joannes de Schacht en Judocus de Schacht. Op de 24e sloten Petrus Blomme en Maria Weerbrouck het huwelijk, getuigen Judocus de Schacht en Joannes Baptista de Schacht. Drie mannen Deschacht van Jabbeke, zes weken na het eigen huwelijk van Joannes Baptista (bijvangst, graad A).
Judocus, genaamd Joos, trouwde Amelberga De Beele en stierf te Jabbeke in 1749; toen zijn kinderen voogden nodig hadden, legde de wezerij van het Brugse Vrije het gezin in juli 1750 vast. Gillis - de Egidius die in 1705 te Wingene geboren was - trouwde haar zus Agnes De Beele en woonde te Zerkegem; toen hij in 1761 stierf, noemde het weesregister zijn moeder: "Van Dierendonck Marie".2
Transcriptie en vertaling
16506, 158v bovenaan, Jabbeke, akte van 07-07-1750. Jacoba (13j), 1 van de 5 k.v. De Schacht Joos & De Beele Amelberghe (d.v. Marcus). Voogden: De Schacht Pieter & De Beele Pieter. Ze erft van haar ouders. De vader + 24-03-1749 te Jabbeke, en de moeder + 21-12-1748 te Jabbeke. Er was geen onroerend goed. Dezelfde De Schacht Pieter als mede-erfgenaam en rendant.
Jabbeke, akte van 7 juli 1750. Jacoba (13), een van de vijf kinderen van Joos De Schacht en Amelberghe De Beele (dochter van Marcus). Voogden: Pieter De Schacht en Pieter De Beele. Ze erft van haar ouders: de vader stierf op 24 maart 1749 te Jabbeke, de moeder op 21 december 1748 te Jabbeke. Geen onroerend goed. Dezelfde Pieter De Schacht was mede-erfgenaam en rendant. Joos (Judocus) was in 1729 getuige bij het huwelijk van Joannes Baptista - waarschijnlijk zijn broer; Joos en Gillis trouwden met twee dochters van Marcus De Beele (graad B).
Transcriptie en vertaling
16507, 229v, Zerkegem, akte van 17-06-1761. Joseph (22j), 1 van de 4 k.v. De Schacht Gillis (z.v. Joseph & Van Dierendonck Marie) & De Beele Agnes (d.v. Marcus & Saulens Jacoba). Voogden: De Schacht Joannes & De Schacht Pieter. Hij erft van zijn moeder, + 07-02-1759 te Zerkegem (geen onroerend goed). Rendant: dezelfde De Schacht Joannes.
Zerkegem, akte van 17 juni 1761. Joseph (22), een van de vier kinderen van Gillis De Schacht (zoon van Joseph en Marie Van Dierendonck) en Agnes De Beele (dochter van Marcus en Jacoba Saulens). Voogden: Joannes De Schacht en Pieter De Schacht. Hij erft van zijn moeder, + 7 februari 1759 te Zerkegem (geen onroerend goed). Gillis werd in 1705 te Wingene gedoopt als zoon van Joannes de Schacht en Maria van Dierdonck, dus 'Joseph' is een vergissing van het register of van het regest (graad B).
Is de man van Jabbeke het kind van Wingene?
Dat de Joannes Baptista van Jabbeke het kind is dat in 1707 te Wingene gedoopt werd, rust op drie dingen. Hij trouwde in 1729, dus hij was uiterlijk omstreeks 1709 geboren, en van de drie jongens Joannes Baptista Schacht die te Wingene gedoopt werden - in 1707, 1718 en 1723 - is alleen de eerste oud genoeg.3 Hij was zesenzestig toen hij op 23 januari 1774 te Jabbeke begraven werd, wat naar 1707 of 1708 wijst.4 En de weesregisters van het Brugse Vrije noemen de moeder van zijn broer Gillis "Van Dierendonck Marie", zoals de staten-index dat doet voor zijn broer Jan.25 Het register noemt Gillis' vader "Joseph", een verschrijving: Gillis' eigen doop noemt Joannes. De schakel is graad B: zeer waarschijnlijk, maar geen enkele akte zegt het met zoveel woorden.
De kinderen
Joannes Baptista en Cornelia kregen Emmanuel, gedoopt op 5 april 1734, de dag voordien geboren om drie uur 's middags, en Isabella Theresia in 1736.6 Het weesregister van 1784 voegt twee zonen toe, Jacob en Bernardus. Toen Jacob dat jaar stierf, kwamen zijn kinderen onder de voogdij van "De Schacht Bernardus, oom van vaderszijde", en het register noemt Jacob "zoon van Jan Baptiste & Serlé Cornelie".7
Transcriptie en vertaling
Aprilis. 5a Baptizatus est Emanuel fil. leg. Joannis Baptistae de Schacht et Corneliae Scharle conjugum, susceptoribus Victore La Maire et Carolina Den Bade[?]; natus est pridie hora 3a post meridiem.
April [1734]. Op de 5e werd gedoopt Emmanuel, wettige zoon van Joannes Baptista de Schacht en Cornelia Scharle, echtelieden, met als doopheffers Victor La Maire en Carolina Den Bade[?]; geboren de dag ervoor om drie uur 's namiddags (graad A).
Transcriptie en vertaling
20. Baptizata est Isabella Theresia fa Joannis Baptistae de Schacht et Corneliae Scharle conjugum. Susceptores Walterus Nestelynck et Catharina Du Gardin[?]; nata hodie.
Op de 20e [februari 1736] werd gedoopt Isabella Theresia, dochter van Joannes Baptista de Schacht en Cornelia Scharle, echtelieden. Doopheffers Walterus Nestelynck en Catharina Du Gardin[?]; vandaag geboren. De zus van Emmanuel (graad A).
Transcriptie en vertaling
16513, 41, Jabbeke, akte van 21-12-1784. Francisca (8j), Joannes (6j), Anna (4j) & Joanna (1j), k.v. De Schacht Jacob (z.v. Jan Baptiste & Serlé Cornelie) & Vlaminck Isabelle (d.v. Martinus & Vande Zande Joanne). Voogden: De Schacht Bernardus (paternele oom van de wezen) & Vlaeminck Francois (maternele oom van de wezen). Ze erven van hun vader, + 28-01-1784 te Jabbeke (geen onroerend goed). De moeder hertrouwde ondertussen met Dumarez Pieter.
Jabbeke, akte van 21 december 1784. Francisca (8), Joannes (6), Anna (4) en Joanna (1), kinderen van Jacob De Schacht, zoon van Jan Baptiste en Cornelie Serlé, en van Isabelle Vlaminck. Voogden: Bernardus De Schacht, paternele oom van de wezen, en Francois Vlaeminck, maternele oom. Ze erven van hun vader, + 28 januari 1784 te Jabbeke (geen onroerend goed); de moeder is hertrouwd met Pieter Dumarez. Jacob en Bernardus zijn broers van Emmanuel, de voorouder: allen zonen van Joannes Baptista en Cornelia Scharle (graad B).
Joannes Baptista stierf op 22 januari 1774, "echtgenoot van Cornelia Sarley", zesenzestig jaar oud, en werd de dag nadien begraven.4
Transcriptie en vertaling
23a Sepultus est in coemiterio versus occidentem officio medio Joannes Baptista de Schacht maritus Corneliae Sarley; obiit 22a circa medium 4ae mat[utinae]; aetatis 66 annorum.
Op de 23e [januari 1774] werd op het kerkhof aan de westkant, met het middelste officie, begraven Joannes Baptista de Schacht, man van Cornelia Sarley; hij stierf op de 22e omstreeks half vier 's morgens; 66 jaar - dus geboren omstreeks 1707/08, wat past bij zijn doop te Wingene op 22 augustus 1707 (graad A).
-
Jabbeke, huwelijken 1725-1755 [S3], beeld 0_0633: 6 en 7 juli 1729; Petrus Blomme en Maria Weerbrouck, 13 en 24 augustus 1729 (graad A). ↩
-
Weesregisters van het Brugse Vrije [S10]: register 16506 f. 158v, Jabbeke, 7 juli 1750 (Joos De Schacht en Amelberghe De Beele, beiden overleden 1748-1749); register 16507 f. 229v, Zerkegem, 17 juni 1761 (Gillis De Schacht, "zoon van Joseph & Van Dierendonck Marie", en Agnes De Beele) (graad B). ↩↩
-
Wingense dopen, index [S8]: Joannes Baptista Schacht, 22 augustus 1707 (op het beeld gelezen, [S2]), 16 februari 1718 en 1 juni 1723 (graad B; zonder ouders). ↩
-
Jabbeke, begrafenissen 1770-1779 [S3], beeld 0_1273: Joannes Baptista de Schacht, overleden 22 en begraven 23 januari 1774, 66 jaar oud (graad A). ↩↩
-
Index van de staten van goed [S9]: Zerkegem nr. 1030 (1748), Jan De Schacht, moeder "NN Van Dierendonck" (graad B). ↩
-
Jabbeke, dopen 1725-1748 [S3]: Emmanuel, 5 april 1734 (beeld 0_0563); Isabella Theresia, 20 februari 1736 (beeld 0_0571) (graad A). ↩
-
Weesregisters van het Brugse Vrije [S10], register 16513 f. 41, Jabbeke, 21 december 1784 (graad B). Index van de staten van goed [S9], Brugse Vrije tweede reeks, nr. 13418, Jabbeke, 28 januari 1784: Jacob De Schacht, vader "Jan Bapt. De Schacht" (graad B). ↩
-
Inventaris Onroerend Erfgoed en Wikipedia over Jabbeke [S19, S20] (alleen achtergrond). ↩
-
Wikipedia (Nederlands), "Jabbeke" [S20]: het kasteel en zijn eigenaars, de plunderingen van 1488 en 1579 (achtergrond). ↩