Hoofdstuk 5. Bernardus Jacobus Deschacht en Helena Kerckhove, Zerkegem, 1769 tot 1860

Vier kruisjes in een register

Bernardus Jacobus trouwde op 29 april 1794 te Zerkegem met Helena Kerckhove, "beiden minderjarig maar met toestemming van de betrokkenen". Petrus Kerckhove en Anselmus de Schacht - de peter van 1769 - waren de getuigen. Geen van de vier kon schrijven, en elk zette een kruisje.¹

Het was de laatste lente van de oude orde. Twee maanden later wonnen de Fransen de slag bij Fleurus, en tegen eind juni 1794 waren de Oostenrijkse Nederlanden voorgoed in Franse handen; in oktober 1795 werden zij bij de Republiek ingelijfd.⁶ Het huwelijksleven van Bernardus en Helena begon onder opeisingen, de vervolging van de priesters die de eed weigerden, en vanaf 1798 de conscriptiewet die het platteland die oktober de Boerenkrijg injoeg.⁶⁷ De wet-Jourdan-Delbrel van 5 september 1798 maakte elke ongehuwde jongeman tussen twintig en vijfentwintig dienstplichtig, iets wat het Vlaamse platteland nooit gekend had. De opstand die volgde, begon in de tweede week van oktober en werd op 5 december bij Hasselt neergeslagen; tussen vijf- en tienduizend mensen kwamen in de gevechten om.⁸ Bernardus, negenentwintig en getrouwd, viel net buiten de wet; zijn jongere buren niet. Bernardus was dagloner; het paar bleef te Zerkegem, en tussen 1794 en 1819 werden daar twaalf kinderen geboren.²

Zerkegem, waar zij woonden, is een van de oudste namen van de streek: een oorkonde van 765 spreekt al van Sirigoheim, en de parochiekerk, toegewijd aan Sint-Vedastus, behoorde tot in de achttiende eeuw aan de abdij van Sint-Vaast te Atrecht. In de negentiende eeuw, op Bernardus' oude dag, kreeg het dorp zijn scholen en werd de kerk vergroot.⁹

Het einde

Bernardus stierf te Zerkegem op 1 februari 1842, om twee uur 's nachts, tweeënzeventig jaar oud. Zijn zoon Samuel gaf het overlijden aan, en de akte noemt zijn ouders: Emanuel en Joanna Mestdag. Met de doop van 1769 zijn dat twee onafhankelijke akten voor dezelfde schakel - en daarom is, van Bernardus af naar beneden, elke schakel van deze lijn graad A.³

Helena Kerckhove overleefde hem achttien jaar. In april 1847 was zij, een "werkvrouw" van tweeënzeventig, aanwezig op het gemeentehuis van Zerkegem en gaf zij haar toestemming toen haar zoon Jacobus voor de tweede keer trouwde.⁴ Zij stierf te Zerkegem op 13 januari 1860, ongeveer zesentachtig jaar oud, en die datum staat in de akte van het tweede huwelijk van haar zoon Pieter in oktober van dat jaar. De datum van de stamboom, 1847, was fout.⁵