Hoofdstuk 3. Adrianus Dewulf en Joanna Theresia de Vuldere, Torhout, 1718 tot 1796

Een laat huwelijk

Adrianus werd op 4 oktober 1718 geboren en de volgende ochtend in de Sint-Pietersbandenkerk gedoopt. De priester schreef hem in als Adrianus Judocus filius Ludovici de Wulf et Mariae Casteele.¹ Zijn grootmoeder, Maiken Pateel, was een week eerder te Kortemark begraven. Zijn vader was waarschijnlijk binnen twee jaar dood, en hij groeide op bij zijn weduwe-moeder en zijn oudere broers en zussen (hoofdstuk 2).

Hij trouwde pas toen hij zevenendertig was. Op 11 mei 1756 trouwde hij, na de afkondigingen, in de Sint-Pietersbandenkerk met Joanna Theresia de Vuldere. De priester schreef:²

11a May 1756 praeviis bannis inierunt matrimonium Adrianus De Wulf et Joanna Theresia de Vuldere; testes Jacobus Kesteloot et Jacobus De Vuldere pater sponsae; ambo sunt juvenes, unus hujas, altera ex Cortemarcq: "11 mei 1756. Na de afkondigingen zijn Adrianus De Wulf en Joanna Theresia de Vuldere in het huwelijk getreden. Getuigen: Jacobus Kesteloot en Jacobus De Vuldere, de vader van de bruid. Beiden zijn ongehuwd; hij is van deze parochie, zij van Kortemark."

De bruid was ongeveer twintig, zeventien jaar jonger dan haar man. Zij kwam uit Kortemark, het dorp van de grootouders van Adrianus. Haar vader Jacobus de Vuldere stond naast haar. Volgens de index van een staat van goed was haar moeder Clara-Anna Vanclooster.³ De andere getuige, Jacobus Kesteloot, was de man van Adrianus' zus Maria Godeleva.

Tien kinderen

In zeventien jaar bracht Joanna Theresia minstens tien kinderen ter wereld, allen te Torhout gedoopt.⁴

• Anna, geboren op 10 september 1757 omstreeks zeven uur 's morgens. Haar vader was "van deze parochie, 37", haar moeder "van Kortemark, 20". De peter was Jacobus de Vuldere, avus maternus, de vader van haar moeder.⁵
• Joannes Baptista, geboren op 28 november 1758 omstreeks vijf uur 's avonds en de volgende dag gedoopt. Zijn peter en meter waren Joannes de Vuldere en Maria de Wulf. Hij is de volgende schakel in deze lijn (hoofdstuk 4).⁶
• Maria (8 oktober 1761), Isabella (1 mei 1763), Rosa (26 maart 1765), Angela (15 januari 1767), Rosalia (1 maart 1768), Cornelius (9 februari 1770), Petrus Franciscus (1771) en Angela Victoria (11 december 1773).⁴

Het register van die jaren is zwaar door water beschadigd, en sommige akten zijn alleen nog als regeleinden bewaard. Maar de peters en meters die nog te lezen zijn, zijn familie. Voor Maria in 1761 waren dat Jacobus Kesteloot, de man van Adrianus' zus Maria Godeleva, en Clara Van Clooster, de moeder van Joanna. Voor Isabella in 1763 was de meter Petronilla de Wulf, Adrianus' zus Pieternelle, wier zoon hij vijf jaar later als voogd onder zijn hoede nam. Voor Cornelius in 1770 was het Anna de Wulf, de oudste dochter, toen twaalf, en voor Angela Victoria in 1773 een Joannes de Wulf, misschien haar broer Joannes Baptista, toen vijftien.¹³

Die 28. 9bris 1758 circa 5am vespertinam natus et 29a baptizatus est Joannes Baptista filius legitimus Adriani de Wulf hujas 38 et Joannae de Vuldere ex Cortemarcq 22 annorum. Patrini Joannes de Vuldere et Maria de Wulf: "Op 28 november 1758, omstreeks vijf uur 's avonds, werd geboren, en op de 29e gedoopt, Joannes Baptista, wettige zoon van Adrianus de Wulf, van deze parochie, 38, en Joanna de Vuldere van Kortemark, 22 jaar oud. Peter en meter: Joannes de Vuldere en Maria de Wulf."

Verscheidene kinderen trouwden te Torhout in de jaren 1790 en later, en hun huwelijksakten noemen als ouders Adriaen (of Adrien) de Wulf en Joanna (of Jeanne) Devuldere: Isabella in januari 1796, Rosalia in juli 1796, Cornille in 1802.⁷

Oorlog en vrede

Adrianus groeide op in de Oostenrijkse Nederlanden, en de eerste vijfentwintig jaar van zijn leven was het vrede. Toen kwam de Oostenrijkse Successieoorlog. Frankrijk verklaarde in maart 1744 de oorlog, en in juni trokken Franse troepen onder Maurits van Saksen Vlaanderen binnen en namen Menen, Ieper en Veurne. Na de slag bij Fontenoy in mei 1745 viel de rest van Vlaanderen: Gent op 10 juli, Brugge op 18 juli, Oostende in augustus. De Fransen hielden het land tot de Vrede van Aken in 1748.¹² Adrianus was tussen vijfentwintig en dertig.

De veertig jaar die volgden, onder keizerin Maria Theresia, waren de langste vrede die de streek in generaties gekend had. De landbouw bloeide, de graanuitvoer groeide na 1753, en Oostende werd een drukke haven.¹² In die jaren, acht jaar nadat de Fransen vertrokken waren, trouwde Adrianus, en al zijn kinderen werden onder Maria Theresia geboren. De oude orde begon pas tegen het einde van zijn leven te barsten, toen de hervormingen van haar zoon Jozef II, die de beschouwende kloosters ophief en de oude provinciale instellingen afschafte, de Brabantse Omwenteling van 1789-1790 uitlokten.¹²

Ook de wegen veranderden. In 1751 werd een verharde steenweg aangelegd van Brugge over Torhout naar Roeselare, Menen en Rijsel, in de plaats van de zandwegen die elke winter in modder veranderden. En de doden verhuisden uit de kerken: in Lichtervelde, de buurparochie, hielden de begrafenissen in de kerk in 1783 op na een verbod van keizer Jozef II. Daarom werd Joanna Theresia, die in 1791 stierf, op het kerkhof gelegd.¹⁴

Een voogd

Adrianus komt één keer voor buiten de registers van zijn eigen gezin. In juni 1768 stelde zijn zus Pieternelle, weduwe geworden door de dood van Joannes Goes, de staat van goed op te Handzame, en het gerecht stelde van haar kant van de familie een voogd aan voor haar veertienjarige zoon. Dat was Adriaen de Wulf.⁸ De voogd langs moederszijde was normaal haar naaste volwassen mannelijke verwant, en Adrianus was haar jongere broer.

Waarvan Adrianus leefde, staat in geen enkel tot nu toe gelezen document. Zijn zoon Joannes Baptiste was landsman, landbouwer, toen hij in 1797 trouwde.

Het einde van een tijdperk

Joanna Theresia stierf op 19 oktober 1791, om half drie 's namiddags, en werd op de 22e te Torhout begraven, op het kerkhof aan de zuidkant. De pastoor schreef dat zij vijfenvijftig was, van Kortemark, dochter van Jacobus en Clara Anna Van Klooster, en de vrouw van Adrianus de Wulf.⁹ Van haar goederen werd een staat van goed opgemaakt, waarin haar man Adriaan Dewulf en haar ouders Jacob Devuldere en Clara-Anna Vanclooster genoemd worden; de index dateert die "12/1742", wat zeker een verkeerde lezing van 1792 is.³

Adrianus maakte het einde van de oude orde mee. Franse legers vielen in november 1792 binnen en opnieuw in 1794, en op 1 oktober 1795 werden de Zuidelijke Nederlanden bij de Franse Republiek ingelijfd.¹¹ Hij werd op 28 juni 1796 te Torhout begraven, ongeveer zevenenzeventig jaar oud. Zeven maanden later, toen zijn zoon te Handzame trouwde, schreef de nieuwe burgerlijke ambtenaar dat beide ouders van Joannes Baptiste te Torhout overleden waren.¹⁰