Hoofdstuk 15. Hoe u kunt helpen: de akten die nog te vinden zijn

Deze geschiedenis is bewezen, akte voor akte, van de bruiloft van Livinus Saij in 1655 tot heden. Vóór 1655 vertelt zij het waarschijnlijkste verhaal, en de hoofdstukken 1 en 2 zeggen op elke bladzijde waar dat verhaal is afgeleid en niet gelezen. De documenten die van afleiding bewijs zouden maken, bestaan. Zij liggen, niet geïndexeerd, in het Rijksarchief te Gent, en geen ervan staat online. Dit hoofdstuk is geschreven voor elk lid van de familie dat bij Gent woont, er langskomt, of iemand kent die dat doet. Het zegt wat er te zoeken is, waar, en wat mee te brengen.

Het archief

Het Rijksarchief Gent is aan de Bagattenstraat 43, 9000 Gent, op enkele minuten lopen ten zuiden van het stadscentrum. Telefoon +32 (0)9 265 76 70; e-mail rijksarchief.gent@arch.be. De leeszaal is open op dinsdag, woensdag en donderdag van 9.00 tot 16.30 uur (in juli en augustus gesloten van 12.00 tot 13.00 uur), en gesloten op maandag, vrijdag, in het weekend en op feestdagen. Een plaats moet ten minste twee werkdagen vooraf online worden gereserveerd, via het reserveringssysteem op de website van het archief, www.arch.be. Een lezerskaart wordt ter plaatse gemaakt op vertoon van een identiteitskaart, en het raadplegen van de stukken is gratis. Controleer de openingsuren vóór u vertrekt; zij klopten in september 2026.¹

De stukken zijn geordend op het nummer dat zij in de inventaris van het archief dragen, en het leeszaalpersoneel brengt op verzoek de inventaris van een fonds. Vraag of u de bladzijden zelf mag fotograferen; zo niet, dan verkoopt het archief scans, en van geïdentificeerde stukken kunnen die ook van thuis uit worden besteld via de knop "Een reproductie bestellen (betalend)" op de pagina van het fonds in de online catalogus van het archief, AGATHA.²

Wat deze geschiedenis van elke vondst nodig heeft, is eenvoudig: een foto van elke bladzijde die een Say, Saey, Saij of Sey noemt, met het fonds, het inventarisnummer en het folio erbij geschreven. Het zeventiende-eeuwse handschrift lezen kan daarna thuis. Stuur de foto's naar Jeroen Saeij.

De documenten, in volgorde van wat zij zouden beslissen

1. De kinderen van Joannes Say de oude, Destelbergen (hoofdstuk 1)

Wat het zou beslissen: of Joannes Say de jonge, die de familie naar Sleidinge bracht, een zoon was van Joannes Say de oude en Livina Buyle, en of Jacobus, Gerardus, Balduinus en Livinus zijn broers waren.

Waar: fonds AR32, "Destelbergen. Schepenbank en Parochie, 1598-1795", de papieren van de dorpsvierschaar.³ Vraag de staten van goed, wezerijboeken of wezenrekeningen en de ferieboeken of resolutieboeken van de vierschaar voor de jaren 1621 tot 1635. Joannes senior stierf op 20 februari 1621; Livina Buyle, zijn weduwe, op 17 juli 1627. Zoek naar Say, Saij, Sey, Saey met de voornamen Jan (de vader), Lievijne Buyle, Buyls of Buijls (de moeder), Jacques, Geeraert, Bauwen, Lieven en Jan de jonghe (de zoons), en naar elke akte van verkoop, pacht of verkaveling waarin een Jan Say na 1613 wordt beschreven als wonend te Sleidinge (woonende te Sleydinghe).

2. De verkaveling van 10 april 1659 tussen Lieven Saeij en de erfgenamen van Jaecques Burrens (hoofdstuk 2)

Wat het zou beslissen: of Livinus Saij zijn deel van dat land via zijn moeder bezat, en dus wie zijn moeder was. Als de akte zegt dat het land van moederswege kwam, of Maria Vereecken of Jan Say noemt, is de vraag naar de ouders van Livinus beantwoord.

Waar: fonds AR48, "Graafschap Evergem", de vierschaar die Sleidinge-Sint-Baafs en de Volpenswege bestuurde.⁴ De akte staat niet tussen de gepubliceerde staten van goed, dus zit zij in een van de andere reeksen van de vierschaar. Kijk, in deze volgorde, in: de ferieboeken van de vierschaar, nummers 669 (1657-1659) en 670 (1659-1660), rond april 1659; het pak staten van goed, rekeningen en verkavelingen, nummer 269 (1657-1659); het register daarvan, nummer 230 (1648-1660); en de reeks erfenissen en onterfenissen, nummers 450-527, voor 1656-1659. De namen om naar te zoeken zijn Lieven Saeij (ook Saey, Say, Saij), Jaecques Burrens (ook Burreme, Burme, Burmer) en Christophora of Stoffelijntken Vereecken.

3. De oorspronkelijke staat van goed van 1620 voor de kinderen van Joos van der Eecken (hoofdstuk 2)

Wat het zou beslissen: of Maria Vereecken, de vrouw van Joannes Say, een dochter was van Joos van der Eecken, en of Joos vóór Christina de Roo een eerste vrouw had. De gepubliceerde samenvatting noemt de erfgenamen onvolledig.

Waar: fonds AR48, pak 265 (staten van goed 1612-1621); de staat is gedateerd 29 juli 1620 (Neyt, deel VI, nr. 22).⁵ Zoek naar de volledige lijst van erfgenamen en naar de woorden Maeyken of Marie, Jan Say of Saey, en eerste huwelijk.

4. Nog drie originelen in hetzelfde fonds (hoofdstuk 2)

• De staat van goed van 1618 voor de kinderen van Cornelis Vereecken (Neyt, deel VII, nr. 345; folio 310v van het register dat hij samenvat), die "Maeyken Vereeken, halfzuster van de wezen" noemt: de volledige tekst kan haar man noemen.
• De verkoop van het einde van de jaren 1640 door Jooris en Cornelis van der Eecke, zoons van Joos, van een hofstede aan de Volpenswege aan Pieter Dielmans (Neyt, deel VII, nr. 461; folio 107 van een register van 1647-1648, in de samenvatting "onvolledige akte" genoemd): de volledige akte kan elke erfgenaam met zijn aandeel noemen.
• De staat van goed van 1632 voor de kinderen van Christoffel Rogiers (Neyt, deel VI, nr. 115), die hun grootmoeder Margriete Vereecken noemt en haar kinderen kan opsommen, onder wie Elisabeth Rogiers, de tweede vrouw van Joannes Say.

5. De staten van goed van onze eigen lijn, voor de volledigheid (hoofdstukken 3 tot 5)

Deze zijn bekend uit hun gepubliceerde samenvattingen en hoeven niet bewezen te worden, maar de originelen zouden het huis, het land, de schulden en de verwanten geven die de samenvattingen weglaten. Alle in fonds AR48: pak 281 (Maeyken van Kerrebrouck, gestorven oktober 1688, staat 13 juli 1689; Neyt deel VI nr. 955); pak 285 (Lieven Saeij fs Jan, gestorven 20 januari 1699, staat 11 februari 1699; deel V nr. 520); pak 289 (Lievijne de Muijnck, 9 juni 1706; deel V nr. 142); pak 301 (Jan Saij fs Lieven, 10 januari 1720; deel IV nr. 1); pak 348 (Jan Saij fs Jan, 1 juli 1767; deel II nr. 387).⁶ Een ontwerpbrief waarin scans hiervan worden gevraagd, in het Nederlands, ligt bij de werkbestanden van deze geschiedenis.

6. De Keure van Sleidinge (hoofdstuk 2)

De andere vierschaar van de parochie, fonds AR172, "Sleidinge Keure. Parochie en Schepenbanken", kan de boedelpapieren bevatten van Jacobus Burrens (gestorven 1652) en Christophora Vereecken (gestorven 1657), die op Wittemoer in de Keure woonden, en elke lijst van hun mede-erfgenamen. De gepubliceerde index van haar staten van goed vanaf 1642 heeft geen vermelding Burrens, dus de papieren zitten, als zij bestaan, in de niet-geïndexeerde reeksen.⁷

7. Joosijntken van Hyfte, Kluizen (hoofdstuk 6)

In de staat van goed van Pieter Saey van Kluizen, 23 februari 1644, Ambacht Assenede, register 1033, folio 175v, zou één regel uitmaken of de families Say van Evergem en Kluizen één familie waren: noemt het origineel zijn eerste vrouw fa Christoffels, dochter van Christoffel? De gepubliceerde samenvatting zegt het niet.⁹

Wat van thuis uit kan

Iedereen met een internetverbinding kan dit doen, op de AGATHA-site van het archief (gratis, na registratie) of op FamilySearch (gratis, na registratie), waar dezelfde microfilms van de parochieregisters online staan.

• Destelbergen, huwelijken 1600-1621 en dopen 1598-1627 (register 1598-1621, blz. 78-102 en 1-72). Lees de getuigen bij de huwelijken van Balduinus Say (21 oktober 1618, blz. 96), Gerardus Say (17 juli 1621, blz. 101) en Jacobus Say (7 juni 1625, blz. 264 van het volgende register), en de peters en meters van hun eerste kinderen. Een "Joannes Say junior" of een "Maria Vereecken" onder hen zou de eerste akte zijn die het Sleidingse echtpaar naast de broers zet.⁸
• Sleidinge, begrafenissen 1634-1653 (register 1608-1682, folio's 46-94): bladzijde voor bladzijde lezen op een begrafenis van Joannes Say, om zeker te zijn dat de index er geen heeft gemist.
• Sleidinge, begrafenissen, folio 40, 26 juli 1631: de begrafenis van Margareta Vereecken, weduwe van Georgius Rogiers, die alleen in de index is gezien.
• Assenede, dopen vanaf oktober 1627, en het gemengde register van Wachtebeke 1612-1647: de bewaarde registers rond Sleidinge die nog niet volledig op een doop van Livinus Say zijn gelezen.¹⁰

Verder terug: een DNA-test

Geen papier reikt in de familie Say verder terug dan Joannes Say de oude, geboren omstreeks 1560. Of de families Say van Kluizen, Evergem, Zelzate, Desteldonk en Lochristi één familie met de onze zijn, valt niet uit te maken met akten die niet meer bestaan. Een Y-DNA-test van een Say in mannelijke lijn uit een van die takken, vergeleken met die van Jeroen Saeij, zou het beantwoorden op een manier die geen archief kan. Als u een Say, Saey of Saeij in mannelijke lijn bent en uw familie uit een van die dorpen komt, is die vergelijking de moeite waard.