Hoofdstuk 11. Achille Eduard Saeij en Irma Sophia de Paepe, 1915 tot 2002

Oostburg, 1915

Achille Eduard werd geboren om half drie in de middag van 20 mei 1915, aan de Sint Baafsgang nummer vijf te Oostburg, in de eerste lente van de dodendraad. Zijn vader, boerenknecht, gaf hem de volgende dag aan en ondertekende de akte, zoals hoofdstuk 10 vertelde.¹ De stambomen geven als zijn verjaardag de 21ste. De geboorteakte, zijn grafsteen en zijn bidprentje zeggen alle drie de 20ste; de 21ste was de dag van de aangifte.²

Hij groeide op in West-Zeeuws-Vlaanderen tussen de twee oorlogen, kleinzoon van een Belgische dagloner die nooit had leren schrijven. In 1925 werkte zijn vader als landarbeider en woonde hij te Waterlandkerkje.³ Achille was vijfentwintig toen de Duitse bezetting begon, en negenentwintig toen de Canadezen zich in het najaar van 1944 een weg vochten door de Breskens Pocket en Oostburg, de stad waar hij geboren was, grotendeels verwoest werd.⁴

De Duitsers gebruikten het water. Elke polder heeft gemalen nodig om droog te blijven; zij legden die stil en lieten het grondwater stijgen tot het aan de oppervlakte stond. Weinig delen van de pocket kwamen helemaal onder, maar de akkers veranderden in moeras, en dat was genoeg om voertuigen tegen te houden en het gevecht afschuwelijk te maken. Operatie Switchback begon bij het aanbreken van de dag op 6 oktober 1944 aan het Leopoldkanaal en duurde tot 3 november; de Canadezen verloren 2.077 man bij het innemen van de pocket en maakten 12.707 krijgsgevangenen.⁵

Het water kwam nog tweemaal in Achilles leven, en beide keren spaarde het deze hoek. In juni 1952 werd de Braakman, de oude zeearm die zoveel van het land van zijn voorouders had verdronken, eindelijk afgedamd, waarmee achtentwintig kilometer zeewering werd teruggebracht tot minder dan drie. Zeven maanden later, in de nacht van 31 januari 1953, kwam de zee over de dijken van heel Zeeland en verdronken meer dan achttienhonderd mensen. In Zeeuws-Vlaanderen braken een paar dijken door en bij Cadzand sloeg het water over, maar de ramp trof de eilanden. Achille en Irma, te Oostburg, liepen geen water.⁶

Na de oorlog

In 1946 trouwde Achille met Irma Sophia de Paepe, geboren te Schoondijke in West-Zeeuws-Vlaanderen op 24 november 1921; de stambomen plaatsen de bruiloft daar ook.⁷ In die tijd werkte hij als opzichter bij de provinciale voedselcommissie, in de jaren dat het voedsel na de bevrijding nog op de bon was.⁸ Hij was de eerste van de rechte lijn sinds Bernardus, de jeneververkoper van Kaprijke, van wie het vastgelegde werk niet op het land lag. De kinderen van Achille en Irma waren Freddy, Peter en Annie.¹⁶ In 1960 hield Achille een winkel in Oostburg: toen zijn vader die december stierf, was het Achille, "winkelier", die het overlijden aangaf.¹⁷

Herdacht in de krant

Vanaf de jaren vijftig verschijnen de mijlpalen van de familie in de streekkrant de Stem. Op vrijdag 8 mei 1959 kondigde een klein bericht aan dat "onze lieve ouders P. J. Saeij-Lohman, Walstraat 5, Oostburg" de volgende dag hoopten hun vijfenveertigjarig huwelijk te vieren. Het was ondertekend door hun twee zoons en hun gezinnen: "A. E. Saeij-de Paepe en kinderen", Achille en Irma met hun kinderen, en "H. Ch. Saeij-v. Belleghem en kind", Herman in Philippine.¹¹

Anderhalf jaar later bracht diezelfde krant de overlijdensadvertentie van Pieter Johannes. Hij was op 8 december 1960 gestorven in het r.-k. ziekenhuis te Oostburg, "voorzien van de heilige sacramenten der stervenden", een "innig geliefde man, vader en grootvader". Het gezin woonde nog altijd Walstraat 5. De uitvaartmis werd gehouden op zaterdag 10 december in de parochiekerk van Sint-Eligius te Oostburg, en de rozenkrans werd daar gebeden op de avond van zijn overlijden.¹² De advertentie noemt de familie bij naam: onder Oostburg, na Mathielde en "A. Saey-de Paepe", de drie kleinkinderen Freddy, Peter en Annie. Wij hebben alleen de regel met de namen van Hermans kinderen afgedekt.

Mathielde stierf in 1968. Haar dood, schreef de familie achteraf, was "nog vrij plotseling" gekomen, en "de familie Saey, Oostburg/Philippine" dankte iedereen voor het medeleven.¹³

Van Pieter Johannes en Mathielde is in de index van graftombe.nl voor de begraafplaatsen van Oostburg geen grafsteen gevonden; het graf is waarschijnlijk lang geleden geruimd.¹⁴ Voor Achille en voor Irma zijn bidprentjes gedrukt: beide staan in de indexen van bidprentjescollecties, maar van geen van beide is een afbeelding online.¹⁵

IJzendijke

Achille en Irma sleten hun leven in deze hoek van Zeeland. Irma stierf te Terneuzen op 9 januari 2000, achtenzeventig jaar oud, en werd vier dagen later te IJzendijke begraven. Achille overleefde haar tweeënhalf jaar. Hij stierf te IJzendijke op 13 juni 2002, zevenentachtig jaar oud, en werd op 17 juni begraven op de begraafplaats aan de Mauritsweg.⁹ Hun steen daar leest eenvoudig: Achille E. Saeij, * 20-5-1915, † 13-6-2002, en onder twee ineengeschoven ringen, Irma S. de Paepe.¹⁰

IJzendijke was de plaats waar zijn grootvader Eduardus, een dagloner uit Bassevelde, in 1878 in de raadzaal was getrouwd, en waar Eduardus' eerste zoon werd geboren in het huis in wijk B, nummer 27. Van Sleidinge, waar de eerste schakel van deze ketting in 1699 werd begraven, tot de begraafplaats aan de Mauritsweg te IJzendijke is iets meer dan twintig kilometer. De familie deed er negen generaties en drieënhalve eeuw over, en zij ging onderweg een landsgrens over.