Hoofdstuk 2. Loonis Dewulf en Maria vande Casteele, Torhout, omstreeks 1670 tot 1751

Een man met zes namen

In de doopregisters van Torhout wordt de vader van de kinderen in dit hoofdstuk op zes verschillende manieren geschreven. In 1699 schreef de priester Eulonius. Van 1701 tot 1716 is hij Leonardus. In 1714 is hij Lionis, wat een hedendaagse indexeerder, die de eerste letter als een S las, tot Simon maakte. In 1718 is hij Ludovicus. De vrijwilligers die de staten van goed van de streek indexeerden, noemen hem Louis. De staten van goed zelf noemen hem Loonis.¹

Loonis is de sleutel. Het is een Vlaamse roepnaam, het soort naam waarmee een man in het dorp en in de herberg aangesproken werd. Wanneer hij een kind naar de doopvont bracht, moest elke priester die naam in het Latijn omzetten, en elk deed dat op zijn eigen manier. "Euloni" (1699) en "Lionis" (1714) zijn pogingen om de klank op te schrijven. "Leonardus" en "Ludovicus" zijn de dichtstbijzijnde echte heiligennamen die met een L beginnen. De moeder is elke keer dezelfde vrouw, Maria vande Casteele, en de peters en meters komen uit dezelfde twee families. Het is één man.

Maria vande Casteele

Maria vande Casteele werd omstreeks 1678 geboren; zij was "ongeveer drieënzeventig" toen zij in 1751 stierf.² De Vande Casteeles waren een oude familie uit Torhout, en de peters en meters die haar kant naar de doopvont stuurde, waren Catharina, Henricus, Anna en Petronella vande Casteele.³ Loonis en Maria trouwden te Kortemark, de parochie van zijn vader, op 7 april 1697; de huwelijkstafel daar schrijft hem "Leo".¹² Zij vestigden zich te Torhout, en hun eerste kind werd er nog geen twee jaar later geboren.

Acht kinderen in Sint-Pietersbanden

De kerk waarin hun kinderen gedoopt werden, was die welke in 1617-1623, na de godsdiensttroebelen van de zestiende eeuw, herbouwd was rond een romaanse toren die er al stond toen de Dewulfs kwamen.⁴ Alle acht dopen zijn op de beelden gelezen:³

De peters en meters langs vaderszijde zijn de familie van hoofdstuk 1. Judocus de Wulf en Maria Pateels stonden, zoals grootouders dat deden, borg voor de eerste drie kinderen. Godeleva de Wulf, de zus van Loonis, stond borg voor het vierde. Voor het laatste kind, Adrianus, was de meter Joanna Waelegem, de vrouw van Loonis' broer Marinus te Kortemark.

De oudste zoon, Judocus, kreeg de naam van zijn grootvader. Wat er van hem werd, is niet bekend: de Judocus de Wulf die in juni 1705 te Torhout begraven werd, was een volwassen man, waarschijnlijk de grootvader zelf (hoofdstuk 1).⁵ Een van de tweelingen van 1701, de jongen die Leonardus gedoopt werd, droeg de Latijnse naam van zijn vader; verder is niets over hem bekend.

Een veldslag aan de rand van de stad

De kinderen werden in oorlogstijd geboren. In 1701 brak de Spaanse Successieoorlog uit, en twaalf jaar lang vochten de legers van Frankrijk en van de Grote Alliantie in Vlaanderen. In de zomer van 1708, na hun overwinning bij Oudenaarde, belegerden Marlborough en prins Eugenius Rijsel, en een konvooi van zo'n zevenhonderd wagens met munitie vertrok uit Oostende om hen te bereiken. De weg liep langs Torhout. Op 28 september 1708, te Wijnendale, aan de rand van de stad, stelde een geallieerde troepenmacht van ongeveer 7.500 man onder generaal-majoor John Webb zich over de weg op, op een open plek tussen bossen en hagen, met Pruisische, Hannoveraanse en Nederlandse bataljons verborgen tussen de bomen. Zij sloeg een Frans-Spaans leger af dat drie keer zo groot was. Het konvooi kwam erdoor, en Rijsel viel op 22 oktober.¹³

Het gevecht duurde ongeveer twee uur. Tussen drie- en vierduizend Franse en Spaanse officieren en soldaten sneuvelden; aan geallieerde kant telde men een negenhonderd doden en gewonden, en ongeveer tweeduizend gevangenen werden naar Brugge gebracht.¹⁶

Zeven weken vóór de slag, op 12 augustus 1708, lieten Loonis en Maria hun dochter Petronella in Sint-Pietersbanden dopen. De registers zeggen niets over wat de slag voor hen betekende.

De oorlog eindigde met de Vrede van Utrecht in 1713, en de Zuidelijke Nederlanden gingen van Spanje over naar de Oostenrijkse Habsburgers.¹⁴ Victoria, geboren in januari 1714, was het eerste van de kinderen dat in vredestijd geboren werd.

Wanneer stierf Loonis?

De index van de staten van goed geeft Louis Dewulf als sterfdatum 30 januari 1760. Die datum is fout. Hij hoort bij een meisje van achttien, Maria Anna de Wulf, dochter van Jacobus, dat op 30 januari 1760 te Handzame stierf en wier staat van goed in de index naast die van Louis staat.⁶ Die vergissing is mechanisch: in dit deel van de index staat elke sterfdatum één regel te vroeg, bij de staat van goed vóór die waar hij bij hoort. Dezelfde verschuiving gaf ook Loonis' zoon Pieter een verkeerde datum (zie verder). Het register van Torhout vertelt iets anders. Op 28 maart 1751 stierf Maria vande Casteele, "ongeveer drieënzeventig", en twee dagen later werd zij begraven als weduwe van een de Wulf: de voornaam van de man, aan het eind van de regel, is door water weggespoeld.² Loonis was vóór 1751 gestorven.

Twee begrafenissen te Torhout komen in aanmerking. Op 6 december 1720 werd "Ludovicus De wolf, coniugatus", een gehuwd man, met de kleinste uitvaart begraven. Op 5 december 1732 stierf een Ludovicus dewulf, die begraven werd met het officie van drie lessen.⁷ De eerste past het best. Na Adrianus in oktober 1718 werd bij Maria geen kind meer geboren, en een gehuwde Ludovicus stierf twee jaar later. Als dat klopt, leefde Maria nog dertig jaar als weduwe, en zag zij haar zoon Adrianus trouwen.

De index van de Kortemarkse wezerijakten beslecht de keuze zover een index dat kan. Hij heeft een akte voor "Louis De Wulf, overleden 1722 te Torhout" en Marie Vande Casteele (deel 2, p. 31), met Joos De Wulf en Mayke Pateel, Maryn De Wulf, Isabella De Wulf en een Ryckwaert De Wulf met Anna Lauwaerts op dezelfde bladzijde, en een tweede akte voor "Loon De Wulf" en Marie (p. 44). Een akte van 1722 na een begrafenis in december 1720 is de gewone vertraging; de man van 1732 had een akte van 1733 of later nodig gehad. De index van de staten van goed wijst dezelfde kant uit. Gelezen met de verschuiving van één regel die verderop beschreven wordt, dateert hij de staat van goed van Louis in december 1722: die datum staat bij de staat van goed van een naamgenoot te Hooglede, die in juli 1732 begraven werd en tien jaar eerder dus geen staat van goed kan hebben gehad.⁸ Als Joos en Mayke, zoals de index doet vermoeden, in die akte als zijn ouders staan, is het de tweede vermelding, onafhankelijk van de Torhoutse staat van goed, van wie Loonis' ouders waren. Ze is nog niet gelezen.⁷

Wat er van de kinderen werd

Drie van de kinderen kunnen nog wat verder gevolgd worden, en elk van hen leidt terug naar Adrianus.

• Maria Godeleva trouwde op 6 mei 1731 te Torhout met Jacobus Kesteloot.⁹ Zij overleefde hem en werd op 30 januari 1780 begraven te Kortemark, de parochie van haar grootouders, als "weduwe van Jacobus Kesteloot", zevenenzeventig jaar oud.¹² Toen hun dochter Anna Theresia op 6 mei 1738 gedoopt werd, was de peter Henricus de Wolf, haar broer, de overlevende van de tweeling.¹⁰ Achttien jaar later was Jacobus Kesteloot getuige bij het huwelijk van Adrianus (hoofdstuk 3).
• Petrus Jacobus, Pieter genoemd, trouwde op 13 mei 1732 te Kortemark met Marie-Anne Devoldere.¹² Hij stierf in maart 1736 te Handzame, nog geen eenendertig, en werd daar op 6 maart begraven als "Petrus, man van Maria Anna Devolder".¹⁵ Zijn staat van goed noemt als zijn ouders "Loonis Dewulf" en "Marie Vandecasteele".¹
• Petronella, Pieternelle genoemd, trouwde met Joannes Goes. Toen hij in 1768 stierf, stelde het gerecht voor hun zoon een voogd aan van haar kant van de familie. Dat was Adriaen de Wulf. De staat van goed noemt haar "Pieternelle de Wulf, dochter van Loonis bij Marij van de Casteele".¹

Welke Adrianus?

Eén punt moet duidelijk gezegd worden, want een eerdere versie van dit hoofdstuk had het verkeerd. Het doopregister van Torhout heeft in deze jaren één jongen die Adrianus de Wulf heet: Adrianus Judocus, geboren op 4 oktober 1718, de zoon van Loonis en Maria vande Casteele. Een tweede Adrianus, geboren op 29 november 1722, werd eerst gelezen als de zoon van een "Jacobus de Wolf" en Juliana Beernaerd, en als rivaal behandeld. Bij een tweede lezing van dezelfde bladzijde staat er bij de pastoor de nolf: de jongen was Adrianus Emmanuel Denolf, een van de zes kinderen van Jacobus Denolf en Juliana Beernaerd die tussen 1715 en 1731 te Torhout gedoopt werden, en hij trouwde er in 1762 met Petronella Dickele. De AGATHA-index leest de naam op dezelfde manier. Er was geen rivaal.¹¹ Een doorzoeking van elke doop te Torhout van februari 1719 tot februari 1721 leverde geen andere Adrianus op, en de index van alle Torhoutse dopen van 1700 tot 1760 kent geen andere Adrianus Dewulf.¹¹

De Adrianus die in 1756 trouwde, gaf in september 1757 zijn leeftijd op als zevenendertig en in november 1758 als achtendertig; de jongen van 1718 was in werkelijkheid achtendertig en veertig, een vergissing van een jaar of twee zoals die gewoon is wanneer een pastoor een man naar zijn leeftijd vroeg. Vijf dingen verbinden hem met de familie van Loonis:

1. de eerste getuige bij zijn huwelijk in 1756 was Jacobus Kesteloot, de man van Loonis' dochter Maria Godeleva;
2. Henricus de Wolf, de zoon van Loonis, stond in 1738 met de Kesteloots aan de doopvont;
3. in 1768 was een Adriaen de Wulf voogd langs moederszijde voor de kinderen van Pieternelle, de dochter van Loonis, een rol die normaal aan een broer gegeven werd;
4. de meter van zijn eigen zoon in 1758 was een Maria de Wulf, wat past bij zijn zus Maria Godeleva;
5. bij de doop van zijn dochters was Jacobus Kesteloot peter in 1761 en een Petronilla de Wulf, de naam van Loonis' dochter Pieternelle, meter in 1763 (hoofdstuk 3).

Vijf draden, en geen andere Adrianus de Wulf in de parochie. Dit verhaal neemt daarom de Adrianus van 1718 als de voorvader. Geen enkele akte zegt uitdrukkelijk "zoon van Loonis"; de staten van goed die in het archief te Brugge aangevraagd zijn, zouden dat moeten doen.